Genel

Yıllık İzin Hakkı ve Süreleri

Çalışma hayatı koşulları ile fazlasıyla yorucu ve stresli olabiliyor. Bu nedenle de her çalışan için yıllık izin hakkı adeta bir nefes alma süresi sağlıyor. Tüm çalışma yılının yorgunluk ve stresinin atılabilmesi için önemli değerde bir ara olan yıllık izinler, her zaman iş dünyasında tartışmalara konu olmuştur. Özellikle kimler yıllık izin kullanabilir ya da yıllık izin süreleri ne kadar gibi çeşitli tartışmalar mevcuttur. Bu yüzden yıllık izin hakkı ve süreleri konusunda mutlaka yasaya yani İş Yasası’na bakılmalıdır.

İş Yasası’nda Yıllık İzin Hakkı ve Süreleri

Türkiye Cumhuriyeti’nde iş dünyasını düzenleyen bir yasa olan 4857 sayılı İş Yasası’nın 53. Maddesinde yıllık izin hakkına ilişkin ayrıntılı hak ve uygulamalara yer verilmiştir. Buna göre;

Çalışanın iş yerinde işe başladığı tarihten itibaren, deneme süresi de dahil olacak şekilde en az 1 yıl çalışması durumunda yıllık izin kullanma hakkı bulunmaktadır. Günümüzde yıllık izne ilişkin olarak detayların kesin yargılı olması nedeni ile çalışanın bu hakkından feragat etmesi gibi bir hakkı ise bulunmamaktadır.

İş yapısının koşulları ve yapısal özellikleri dolayısı ile 1 yıldan az süreli mevsimsel ya da kampanya işlerinde çalışan işçiler için ise yıllık izin hükümleri uygulanamaz.

Şeklindedir. 4857 sayılı İş Yasası’ nın yine 53.maddesine göre işçilere verilmesi gereken yıllık ücretli izin süreleri ise;

  • 1 yıldan 5 yıla kadar olan işçiler için 14 günden az yıllık izin süresi,
  • 5 yıldan 15 yıla kadar olan işçiler için 20 günden az yıllık izin süresi,
  • 15 yıl ve üzeri olan işçiler için ise 26 günden az yıllık izin süresi,

Verilemez. Bu alt limit üzerinden çalışanların çalışma sürelerine göre yıllık izin sürelerinin belirlenmesi mümkündür. Bu yıllık izin süreleri ile birlikte aynı zamanda da yeraltında çalışan işçiler için yıllık ücretli izin sürelerine +4 gün ilavesi uygulanmaktadır. Yani 1-5 yıl arasında 14 gün yerine 18 gün, 5-15 yıl arasında 20 gün yerine 24 gün, 15 yıl ve üzerinde 26 gün yerine 30 gün şeklinde yıllık izin süreleri uygulanmaktadır.

18 Yaş Altı İşçiler İçin Yıllık İzin Süreleri

Türkiye’ de 4857 sayılı İş Yasası’nın 53.maddesinde belirlenmiş olan yıllık izin hakkı ve yıllık izin sürelerine ilişkin maddelere göre 18 ve altındaki yaşlarda olan çalışanlar için uygulanacak izin hakkı sürelerinin 20 günden az olması mümkün değildir. Aynı yıllık izin hakkı ve süreleri uygulaması 50 yaş ve üzeri çalışanlar içinde uygulanmaktadır.

İş Yasası’nda belirlenmiş olan bu yıllık izin hakkı ve süreleri ile ilgili tüm detaylar yapılacak iş sözleşmesi veya toplu iş sözleşmesi kapsamında arttırılabilmektedir. Ancak kesinlikle altına inilememektedir. Bu durumda İş Yasası’nda belirlenmiş olan yıllık izin süreleri ve koşulları en alt limiti temsil etmektedir. Özel durumlarda arttırılarak, değiştirilebiliyor olsa da kesinlikle indirilemez. Aynı şekilde bir işverenin bir ya da daha fazla sayıdaki işyerlerinde çalışma gerçekleştiren işçiler için bu çalışma sürelerinin birleştirilmesi gerekmektedir. Yani 1 yıllık çalışmasını aynı işverenin bir işyerinde geçirirken, sonraki 4 yıllık çalışma süresini aynı işverenin diğer işyerinde geçiren çalışanların yıllık izin sürelerinin belirlenmesinde 5 ve üzeri yıllık çalışma süresine uygulanan 20 günden az sınırlaması uygulanmalıdır. Bu şekilde aynı işverene ait farklı işyerlerinde farklı sürelerde çalışmış olması nedeni ile işçinin yıllık izin hakkında kayıplar yaşamasının önüne geçilebilmesi sağlanabilmektedir.

Yıllık İzin Hakkında Süreler Bölünebilir Mi?

İş Yasası’nda belirlenmiş olan koşullara göre yıllık izin süreleri, işveren tarafından bölünemez. Bu çerçevede de çalışma süresine göre hak kazanmış olduğu yıllık izin süresi hakkı, işçi tarafından kesintisiz olarak kullanılabilmektedir. İşveren tarafından kesinlikle bölünmesi gibi bir durum söz konusu olamaz. Buna karşın izin sürelerinin, işçi ve işveren arasında yapılacak anlaşma durumunda ilk kısmı 10 günden az olmamak koşulu ile en fazla 3 parçaya bölünebilmektedir. Misal olarak 1-5 yıllık çalışma süresi olan işçinin 14 günlük yıllık izin hakkının yapılan anlaşmayla bölünmesi halinde ilk bölüm 10 gün sonraki bölümler 2 gün ve 2 gün şeklinde olmalıdır. Yıllık izin sürelerinin bölünebilmesi ancak bu sistemde olabileceği gibi kesinlikle yasal olarak işçilerinin haklarının korunması için anlaşma halinde uygulanması gerekir.

Yıllık İzin Hakkında Yol Süreleri

Yasal olarak hak kazandığı yıllık izin hakkını kullanacak işçiler, çalıştıkları iş yerinin bulunduğu şehir dışında farklı bir şehirde yıllık izin süresini geçirmeleri durumunda yol hakkı bulunuyor. İşçiler, yıllık izinlerini işyerinin bulunduğu yerin dışında geçirmek istemeleri halinde talepte bulunma hakkına sahiptirler.  Bu talepleri doğrultusunda ve bu koşulu belgeleyebilmeleri durumunda hem gidiş hem de dönüş olacak şekilde yolda geçirecekleri süreleri karşılayabilmek için işverenden toplamda 4 güne kadar ek ücretsiz izin alabilmektedir. Eğer belgelendirilmiş şekilde işçiden böyle bir talep gelir ise işveren tarafından da kesinlikle 4 güne kadar ücretsiz izin verilmesi zorunluluğu bulunmaktadır.

İşverenler tarafından, işyerlerinde çalışan tüm çalışanlarının yıllık ücretli izinlerini gösteren ‘İzin Kayıt Belgesi’ evrakını tutma zorunluluğuna sahiptir.

Diğer İzinler Yıllık İzinden Kesilir Mi?

Günümüzde pek çok işçinin en fazla şikayet ettikleri konulardan birisi de yıl içerisinde yapmış olduğu ücretli veya ücretsiz diğer izinler ya da dinlenme veya hastalık gibi izinlerinin yıllık izninden kesilmesi gibi bir durum söz konusu değildir. Çünkü İş Yasası’nın 53.maddesine göre çalışanların yıl boyunca yaptıkları izinler, yıllık izinlerden tamamen bağımsızdır. Özel durumlar ve anlaşmalar haricinde yıllık izin için belirlenmiş olan sürelerin yasal olarak işçilere tanınması, işverenler için zorunludur. Bunun dışındaki tüm işlemler yasadışı olur ve işçinin şikayeti halinde çeşitli cezai yaptırımlar işveren için uygulanmaktadır.

Yıllık İznin Resmi Tatillerle Kesişmesi

Çalışanlar için belirlenmiş olan yıllık izin sürelerinin temeli çalışma günlerinden izinli olmasıdır. Bu doğrultuda da alınan yıllık iznin belirli bölümünün Ulusal bayram ve genel tatil günleri ile kesişmesi durumunda o gün ya da günler yıllık izinden düşmez. Yani yıllık iznin 7. Günü resmi tatile denk geliyor ise o 7. Gün yıllık izin yerine resmi tatil olarak sayılır ve işçinin yıllık izni 1 gün uzar. Aynı şekilde hafta sonu tatilleri de yıllık izin kapsamına girmez. Bu çerçevede de her koşulda haftadaki 5 günlük çalışma günleri üzerinden yıllık izin hesaplaması yapılmaktadır. Aksi durumlarda işçinin şikayeti halinde haklı görülecek ve bu hakkı ona sağlanarak, işveren için cezai yaptırımlar uygulanacaktır.

İşverenler tarafından işçinin yıllık ücretli iznini kullanmaya başlamasından önce o ücretli yıllık iznine ilişkin ödemesini peşinen ya da avans olarak verme zorunluluğuna sahiptir. İş sözleşmesi kapsamında herhangi bir sebep ile sona erdirilmesi durumunda işçinin kullanma hakkına sahip olduğu ve henüz kullanmamış olduğu yıllık izin sürelerine ilişkin ücretler, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücret üzerinden işveren tarafından verilmelidir. Bu noktada işçinin kendisine ya da hak sahiplerine ödenmektedir. Aynı zamanda da söz konusu ücrete ilişkin zamanaşımı süreleri ise iş sözleşmesinin sona erdiği tarih itibari ile başlamaktadır.

Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Başa dön tuşu
Kapalı