Genel

Türkiyede Bulunan Sönmüş Yanardağlar ve İsimleri

Her yönüyle insanı hayretlere düşürebilecek coğrafik ve doğal özelliklere sahip olan Türkiye, tarih boyunca dünya coğrafyasının en özel bölgelerinden birisi konumunda kendisine yer bulmuştur. Dört mevsimi yaşatan ve üç tarafı denizlerle çevrili olan Anadolu coğrafyası her bölgesinde kendisine has iklimsel ve coğrafik özellikler barındırmaktadır. Bu yönüyle adeta bir açık hava müzesi konumunda bulunan Anadolu coğrafyası, doğal güzellikleri ile de dünyada eşi benzeri bulunmayan bir bölgedir. Özellikle de başka bir yerde görülmesi mümkün olmayan ya da çok nadir olarak görülen pek çok doğal güzelliğe, sıra dışı doğa olayına sahip olan Anadolu coğrafyası, bünyesinde pek çok kişinin bilmediği de bir sır saklıyor. Modern çağda özellikle İtalya’ da ve tropikal ülkeler ile ilgili olarak çok sık duyulan yanardağlar aslında Anadolu coğrafyasında da bulunuyor. Ancak bu yurtdışında sıkça gündeme gelen Etna gibi yanardağlardan, Anadolu coğrafyasında bulunan yanardağların tek farkı bu yanardağların aktifliklerini yitirmiş olmalarıdır. Yüzyıllardır sessizliğe bürünmüş olan Türkiye’de bulunan sönmüş yanardağlar ve isimleri pek çok kişi fazlasıyla şaşırtabilir.

İnsanlık tarihi boyunca farklı medeniyetlere ev sahipliği yapmış olan ve bu yönü ile de her zaman medeniyetlerin beşiği konumunda bulunan Anadolu coğrafyasında aslında daha önce adı sıkça duyulmuş olunmasına rağmen yanardağ özelliği ile bilinmeyen dağlarda bulunuyor. Türkiye’ de bulunan sönmüş yanardağlar ve isimleri çok sayıdadır. Türkiye’ de kaç tane yanardağ vardır sorusunun yanıtı ise 10 tanedir. Çok eski tarihlerde aktif olarak faaliyet göstermiş olan ancak günümüzde sönüş yanardağlar kategorisinde yer alan bu dağlar, dünya genelinde üne sahiptir. Üstelik bu ünlerini yanardağ olmalarından ziyade kimisi ihtişamı ile kimi dünyada eşi benzeri bulunmayan iklimsel özellikleri ya da doğal güzellikler ile elde etmektedir. Türkiye’ de bulunan sönmüş yanardağlar ve isimleri arasında ise;

  • Büyük Ağrı Dağı,
  • Küçük Ağrı Dağı,
  • Erciyes Dağı,
  • Hasandağ,
  • Karacadağ,
  • Karadağ,
  • Melendiz,
  • Nemrut,
  • Süphan,

Şeklinde toplamda 10 tanedir. Bu yanardağlar şu anda sönmüş durumda olsa da geçmiş yıllarda aktif olarak faaliyet göstermiş dağlardır.

Büyük Ağrı Dağı Yanardağı

Toplamda 5165 metre yüksekliği ile Türkiye’ nin en büyük dağı konumunda bulunan Büyük Ağrı Dağı aynı zamanda da Türkiye’ de bulunan sönmüş yanardağlar arasında en yüksek yanardağ konumunda bulunmaktadır. Eski dönemlerde aktiflik göstermesine rağmen günümüzde Türkiye’ de bulunan sönmüş yanardağlar ve isimleri arasında yer alan Büyük Ağrı Dağı’ nın aktif olduğu dönemleri  öğrenebilmek için çok da geriye gidilmesine ise gerek bulunmuyor. Çünkü Büyük Ağrı Dağı’ nın en son olarak 1840 yılında patladığı tespit edilmiştir. 1840 yılından beri sessizliğini sürdüren ve üzeri büyük bir buz ve kar katmanı ile kaplanmış olan Büyük Ağrı Dağı, 1840 yılında yaşanan büyük bir deprem esnasında, çok şiddetli ölçeklerde olmayan kapsamlarda patlamalar gerçekleştirmektedir. Bu küçük ölçekli patlamalarında ise  ‘piroklastik’ olarak isimlendirilen bir madde püskürtmüş olduğu da tespit edilmiştir.

Küçük Ağrı Dağı Yanardağı

Büyük Ağrı Dağı’ nın yanında bulunması ve daha küçük ölçekli olması nedeni ile küçük ön adını alan Küçük Ağrı Dağı da Türkiye’ de bulunan sönmüş yanardağları ve isimleri arasında sayılmaktadır. Yanardağ olarak en son ne zaman aktiflik gösterdiğine ilişkin olarak net veriler bulunmuyor. Ancak Büyük Ağrı Dağı ile aynı dönemler içerisinde aktifliklerini gösterdiği tahmin ediliyor.

Erciyes Dağı Yanardağı

Bulutlara ulaşan ve hatta onları geçen bir yüksekliğe sahip olması ile son derece ihtişamlı bir görünüme sahip olan Türkiye’ nin en yüksek dağlarından birisi olan Erciyes Dağı da geçmiş dönemlerde aktif olmuş ancak şu anda Türkiye’ de bulunan sönmüş yanardağlar ve isimleri arasında kendisine yer bulan sönmüş bir yanardağdır. Erciyes Dağı toplam 3197 metre yüksekliğe sahiptir. Sönmüş bir küme volkan olarak adlandırılan tipte bir dağ olan Erciyes Dağı, ilk volkanik nitelikli patlamalarını günümüzden yaklaşık 30 milyon yıl önce gerçekleştirmeye başlamıştır.Son derece şiddetli volkanik patlamalar yaşayan ve bunu uzun aralıklı dönemler içerisinde gerçekleştirmesi ile farklı dönemlere ait olan farklı volkanik nitelikli katmanları olan küme volkan türünde bir dağ haline gelmiştir. Tespit edilen verilere göre çok ciddi patlamalar ile yanardağ çakıllarının yaklaşık 100 kilometrelik mesafelere kadar ulaştığı belirlenmiştir. Günümüzde ise Erciyes Yanardağı aktifliğini yitirmiş olan eski bir yanardağ statüsündedir.

Hasandağ Yanardağı

Türkiye’ nin büyük dağlarından birisi olan ve 3268 metre yüksekliğe sahip olan Hasandağ’ ı da Türkiye’ de bulunan yanardağlar ve isimleri arasında gösterilmektedir. Yanardağ olarak volkanik patlamasının en son günümüzden 8970 yıl önce gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. Bu geçmişteki patlamasından bir önceki büyük patlamasını ise 28900 yıl önce gerçekleştirmiştir. Türkiye’ deki sönmüş yanardağlardan birisi olarak gösterilse de kısa bir süre önce dağın zirvesinden dumanlar çıkmış ve bununla birlikte çıkan yangınlar sonucunda 100 hektarlık alan yanmıştı. Çok eski köke sahip olan tarihi meşe ağaçları da bu yangınlardan nasibini almıştı. Bu nedenle yapılan araştırmalar ile yeniden patlama riski bulunan Türkiye’ deki yanardağlardan birisi olarak kabul edilmeye başlandı. Eğer Hasandağ Yanardağı patlar ise etkileri Aksaray, Dikmen, Taşpınar, Helvadere, Kargın, Yuva ve Uluören köyleri risk altında bulunuyor.

Nemrut Yanardağı

Bitlis’ te bulunan Nemrut dağı da Türkiye’ de bulunan yanardağlar ve isimleri arasında kendisine yer buluyor. Diğer ardıllarına göre daha genç bir yanardağ olarak kabul edilen Nemrut Yanardağı’ nda tespit edilen en son volkanik patlamanın 1400’ lü yıllarda meydana geldiği yönündedir. Ancak Türkiye’ de Hasandağı Yanardağı ile patlama riski bulunan yanardağlardan birisidir. Yine de 2000’ li yıllardan bu yana hassas bir şekilde tüm hareket ve gelişmeleri izlenen Nemrut Dağı’ nda bir patlama için yakın bir tarih öngörülmüyor. Buna karşın yaşanacak depremler ve doğa olayları sonucunda Nemrut Dağı’ nın patlaması söz konusu olabilir. Bu noktada yaşanacak gelişmelere karşı önceden tedbir alınması amacı ile özellikle bölgede bulunan üniversitelerin ilgili bölümlerinden uzmanlar ve üniversite öğrencileri tarafından düzenli olarak sismik hareketlerin incelemeleri sürdürülmeye devam ediyor.

Süphan Yanardağı

Türkiye’ de Ağrı Dağı ile birlikte en çok bilinen dağlardan birisi de Süphan Dağı’ dır. Süphan Dağı’ nın yüksekliği 4058 metre yüksekliğe ulaşmaktadır. Süper yanardağ olarak adlandırılan yanardağlardan birisi olan Süphan Yanardağı’ nın tespit edilmiş olan en son patlamasının Milattan Önce 8000’ li yıllarda olduğu belirlenmiştir. Süphan Dağı’ nın zirve kısmında yaklaşık olarak 1000 metre çapa sahip olan bir lav tümseği yer almaktadır.

Melendiz Yanardağı

Hasandağı ile aynı doğrultuda yer alan Melendiz dağı da Türkiye’de bulunan sönmüş yanardağlar ve isimleri arasında yer alır. Bu özelliği ile de Hasandağı ile benzer veya yakın etkilerde volkanik patlama etkilerine sahiptir. Bu durum Hasandağı Yanardağı ile ilgili olarak tespit edilmiş olan volkanik patlama gelişmelerinin etkilerinin Melendiz Yanardağı ile ilgili olarak da oluşturulmasına yol açıyor. Taze volkan konisi formunda olan Hasandağı ile birleştiği bir noktası bulunmaktadır. Yaylacılık faaliyetlerinin yaygın olduğu bölgelerde günümüzde yapılan araştırmalar sonucunda henüz net bir volkanik patlama riski ile ilgili bulgulara rastlanabilmiş değildir.

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Göz Atın

Kapalı
Başa dön tuşu
Kapalı