İş Kanunu’nda Aylık Çalışma Saati Ne Kadardır ?

İş dünyasında şartlar her meslek grubuna göre ayrı bir zorluk ve ağırlık taşımaktadır. İş dünyası için önemli değişkenlere yol açan faktörlerin söz konusu olur. Bu yüzden iş dünyası için yasal olarak işveren ve işçi haklarının koruma altına alacak İş Kanunu uygulanmaktadır. Tüm gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde olduğu gibi Türkiye’ de de iş ve çalışma koşullarına ilişkin yasal düzenlemeler bulunmaktadır. 4857 sayılı İş Kanunu kapsamında işçi ve işveren hakları için özel düzenlemeler bulunur. Bu çerçevede de işçilerin haftalık çalışma süreleri de yine İş Kanunu’ nda belirtilmiştir. 4857 sayılı İş Kanunu’nun 63.maddesi kapsamında haftalık çalışma süreleri için net bilgilere yer verilmiştir. Böylelikle İş Kanunu’ nda aylık çalışma saatleri ne kadardır sorusunun yanıtı net olarak alınabiliyor. İş Kanunu’nun 63.maddesine göre Türkiye Cumhuriyeti’ nde haftalık çalışma süresi 45 saat olarak belirlenmiştir. Yani haftalık çalışma süreleri üzerinden aylık çalışma süreleri belirlenebiliyor.

Haftalık çalışma sürelerine ilişkin olarak farklı bir yasal düzenleme getirilmediği müddetçe haftalık çalışma süresi 45 saat olarak, çalışma günlerine eşit olacak şekilde pay edilmesi gerekir. İş Kanunu’nda haftalık çalışma süresine istinaden belirlenmiş olan bu uygulama günlük çalışma saatlerini de gösterir. Yani 45 saatlik haftalık çalışma süresi, hafta boyunca mevcut çalışma günlerine eşit olarak bölünmelidir. Böylelikle haftanın 6 günü çalışan bir işyeri için günlük çalışma saatleri 7.5 saat olarak belirlenir. Bunun üzerindeki çalışma saatlerinin işverenler tarafından işçiye dayatılması yasalara aykırıdır. Böyle durumlarda işçinin şikayetleri değerlendirilir. Aynı zamanda da işçinin sigorta girişlerinin de bu yasal çalışma süre limitleri üzerinden yapılmasından dolayı, üzerinde bir çalışma süresi gösterilemez.

İş Kanunu’nda Aylık Çalışma Saati Hesaplama Nasıl Yapılır?

İş Kanunu kapsamında yasal olarak belirlenen günlük çalışma saatleri üzerinden aylık çalışma saatleri belirlenir. İşçilerin merak ettikleri İş Kanunu’ nda aylık çalışma saati ne kadardır sorusunun yanıtı bu şekilde öğrenilebiliyor. Bu yüzden mevcut yasa şartları kapsamında İş Kanunu aylık çalışma saatleri hesaplaması; gün sayısı * günlük çalışma saati süresi şeklinde hesaplanır. Bu çerçevede de aylık çalışma saati 30 gün * 7.5 saat = 225 saat olarak belirlenmiştir.

Aslında İş Kanunu’nda aylık çalışma saati ne kadardır şeklinde bir sorunun yanıtının, yasal yönden bir anlamı bulunmamaktadır. Yani İş Kanunu kapsamında çalışma saatlerine ilişkin olarak hesaplama haftalık olarak gerçekleştirilmiştir. Taraflar arasında bu sürelerin altında çalışma sürelerinin belirlenebilmesi ise mümkündür. İş Kanunu’ nda 45 saat olarak belirlenmiş olan bu süreyi haftalık çalışma günlerine istenildiği gibi bölünebilmesi mümkündür. Ancak tek bir şart vardır. İş Kanunu’na göre bir işçinin günlük çalışma saati limiti en fazla 11 saattir. Yani işveren ve işçi arasındaki özel düzenlemeyle günlük 11 saati aşmamak koşulu ile haftanın istenen günlerine çalışma saatinin bölünebilmesi mümkündür. Misal olarak 4 iş günü boyunca işçi 11 saat full bir çalışma gerçekleştirip 3 günlük bir dinlenme/izin günü alabilir. Ayrıca işçi ve işveren dilerse 5 iş günü boyunca günlük 9 saat olacak şekilde düzenleme de gerçekleştirebilir. Bu gibi özel inisiyatiflere karşın İş Kanunu’na göre haftalık çalışma saati süresinin uygulanışı günlük 7.5 saatlik çalışma saatlerinden haftanın 6 günü şeklindedir.

İş Kanunu’ nda fazla çalışma süreleri şeklinde bir kavram daha bulunmaktadır. Bu kavram ise İş Kanunu’na göre belirlenmiş olan 45 saatlik en fazla çalışma süresinin altında bir çalışma süresinin sözleşmede belirlenmesi durumunda söz konusu olur. Yani işçi ve işveren arasında oluşturulan iş sözleşmesi kapsamında çalışma süresinin haftalık çalışma süresinin 30 saat olarak belirlenmesi mümkündür. Çünkü İş Kanunu’na göre haftalık çalışma süresi en fazla 45 saat olabilirken, altındaki çalışma süreleri için yasal iş sözleşmesi oluşturulabilir. İşte bu noktada 30 saatlik haftalık çalışma süresi belirlenmiş olan iş sözleşmelerine göre işçinin haftalık 30 saatten fazla çalışma süreleri halinde bu kavram devreye girer. Yani 30 saat ile 45 saat aralığında dilim İş Kanunu’na göre fazla sürelerle çalışma olarak değerlendirilmektedir.

Fazla Mesai Nasıl Hesaplanır?

İş Kanunu kapsamında belirlenmiş olan haftalık 45 saatlik çalışma süresini geçen çalışma süreleri fazla mesai olarak tanımlanmaktadır. Olağan çalışma süresi için ödeme alan çalışan, artı çalışma sürelerine yönelik olarak da ayrıca ücret ödemesi alma hakkına sahiptir. Fazla mesai veya fazla çalışma süresi gibi olgular 4857 sayılı İş Kanunu’ nun 41.maddesi kapsamında belirlenmiştir. Fazla mesaiye ilişkin zorunluluk hallerine ilişkin bazı detaylarda yine İş Kanunu’ nun 42. Ve 43. Maddelerinde belirtilmiştir.

İş Kanunu’na göre fazla çalışma halinde çalışılan her fazladan saat için ücret hesaplaması 50% zamlı olarak uygulanması gerekiyor. Misal olarak haftalık çalışma süresi boyunca 50 saate ulaşan işçi için fazla mesai ücreti hesaplaması sadece saatlik ücret bilgisi üzerinden gerçekleştirilebilmektedir. 2019’ un ilk altı aylık dönemi için belirlenen güncel 2019 asgari ücret 2.029.50 TL’ dir. Bu çerçevede de işçinin saatli ücretini haftalık 45 saat, aylık toplamda 225 saat üzerinden belirleyebilmek için 225 saate asgari ücret için bölme yapılmalıdır. Yani; 2.029.50 TL / 225 = 9.02 TL saatlik ücret ortaya çıkartılır.

Bununla birlikte fazla mesai ücretlerinin 50% zamlı olması gerektiği için İş Kanunu’na göre asgari ücretli çalışan işçi için fazla mesai ücretinin saatlik ne kadar olduğu hesaplanabilir. Bunun için 9.02 TL *1.5 = 13.53 TL fazla mesai saatlik ücret bilgisi belirlenebilir. Bu çerçevede de 50 saatlik haftalık çalışma süresinin mevcut olması durumunda fazla mesai çalışma süresi 5 saat olduğundan fazla mesai hesaplama için asgari ücretli 5 saatlik fazla mesai çalışan işçi için; 5 * 13.53 TL = 67.65 TL fazla mesai ücreti toplam rakamı belirlenebilir.

Fazla sürelerle çalışma durumuna ilişkin İş Kanunu’ nda bu sürelere ilişkin saatlik ek ücret hesaplamaları 25% zamlı olarak uygulanmaktadır. Yani misal olarak haftada 6 günden toplamda 40 saat çalışma süresi iş sözleşmesinde belirlenmiş olan bir çalışan için fazla sürelerle çalışma ücreti hesaplaması aradaki 5 saatlik dilim için 25% zamlı olarak uygulanır. Misal olarak kabaca 1 aylık 200 saatlik bir çalışma gerçekleştiren bu kişi için hesaplama; saatlik ücreti 3000 TL / 200 aylık çalışma süresi üzerinden 15 TL olarak belirlenir. 25% oranında zamlı olarak uygulanacağından da 15 TL * 1.25 = 18.75 TL zamlı fazla sürelerle çalışma saatlik ücreti belirlenir. Bundan sonrasında ise 5 saatlik fazla sürelerle çalışma * 18.75 TL = 93.75 TL’ lik fazla sürelerle çalışma ücreti belirlenir.

Bu hesaplamalar standart ücretler üzerinden uygulanmıştır. En doğru sonuçların alınabilmesi için mutlaka kişisel çalışma koşullarının ve mevcut iş sözleşmesinin detaylarının göz önünde bulundurulması gerekir. Aksi halde hatalı sonuçlar alınabilir. Bu hesaplamalar ile İş Kanunu’ nda belirtilen ilgili maddelerden gelen doğal hak ile fazla çalışma sürelerinde hak edilen gerçek miktarın temini işverenden sağlayabilmek mümkündür. Temin edilemeyen fazla mesai ücretleri için şikayette bulunulması halinde işveren için ciddi yaptırımlar uygulanır.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

  1. İş Kanunu’nda Aylık Çalışma Saati Ne Kadardır ? için yorumda bulun

    İş Kanunu’nda Aylık Çalışma Saati Ne Kadardır ? için henüz bir yorumda bulunulmamış! Hemen üst alanda bulunan formu kullanarak İş Kanunu’nda Aylık Çalışma Saati Ne Kadardır ? için ilk yorumu yapabilirsin.